Sadık Çelik yazdı: Musalladaki hukuk

İnsanların bir arada yaşayabilmesi, aralarındaki anlaşmazlıklarda kendi güçlerine değil, hukuk un hükmüne başvurmayı kabul etmelerine dayanır. Devletin varlık nedeni de bu tarihsel uzlaşmadır: İnsanların haklarını kendi güçleriyle aramak yerine hukuka emanet etmeleri karşılığında, adalet in herkes için güvence altına alındığı bir düzen kurmak. Hukuk, güçlü olanın haklı sayılmasını değil, haklı olanın güçlü karşısında da korunmasını mümkün kıldığı ölçüde anlam taşır.

Yaklaşık dört bin yıl önce Babil Kralı Hammurabi bile kanunlarını oluştururken güçlülerin zayıfları ezmesini önlemeyi amaçlıyordu. Asırlar sonra, Batı hukuk geleneğinin temellerini atan Roma hukukunda ise adalet, “Herkese hakkı olanı zamanında vermek yönündeki sürekli ve sarsılmaz irade” olarak tanımlandı.

İnsanlık binlerce yıldır aynı sorunun peşinde: Gücü hakka tabi kılmak. Bugün hala bunu başaramıyorsak, hukuk tarihindeki onca ilerlemenin anlamı ne?

Bugün hukukun karşı karşıya olduğu sorunların en başında, yargı bağımsızlığından söz edilememesi, yargının siyasallaşması ve kuvvetler ayrılığının aşınması geliyor. Hukukun gücünü siyasi iktidardan değil, bağımsızlığından aldığı bir düzen kurmadan gerçek adaletten söz edemeyiz. Ancak bu temel sorunun ötesinde, vatandaşın gündelik hayatında doğrudan karşılaştığı bir başka mesele daha var: Hukukun zamanında işlememesi, hakların yıllarca teslim edilememesi. Çünkü adaletin yalnızca bağımsız ve tarafsız olması yetmez; zamanında da tecelli etmesi gerekir.

Peki, hukuk bu temel görevini yerine getiremediğinde ne olur?