İslam dünyası eserleri internette satılıyor: Gazze bombardımanında yok olan tarih... 2003 Irak işgalinde müze yağması

Tarihi el yazmaları parçalanarak satılıyor, müzelerden ve kütüphanelerden kaybolan eserler çevrimiçi pazarlarda alıcı buluyor. Amerika merkezli New Lines Magazine dergisinde yayımlanan, “Organize Yağma İslam Mirasını Dağıtıyor” başlıklı araştırma, tarihi eser kaçakçılığının değişen yöntemlerini ele alıyor. Yazı, savaş bölgelerinden çıkarılan eserlerin internet sayesinde uluslararası antika piyasasına nasıl ulaştığını anlatıyor.

Araştırmanın en dikkat çekici örneklerinden biri, Los Angeles'ta yaşayan İslam hukuku uzmanı Khaled Abou El Fadl'ın karşılaştığı olay. Bir antika tüccarı, Mali'nin tarihi Timbuktu kentinden getirildiği belirtilen yüzü aşkın el yazmasını 100 bin dolara satmayı teklif ediyor. Koleksiyonda İslam hukuku, felsefe, seyahat ve köle ticareti üzerine metinler bulunuyor. El Fadl teklifi reddediyor. Çünkü eserleri korumak amacıyla satın almak bile kaçakçıların yeni yağmalar yapmasını teşvik edebiliyor.

Timbuktu'nun tarihi yazmaları, 2012'de silahlı grupların kenti tehdit etmesi üzerine aileler ve kütüphaneciler tarafından korunmaya çalışılmıştı. Ancak bazı eserler daha sonra antika piyasasına ulaştı.

Kaçakçıların yöntemlerinden biri de değerli el yazmalarını parçalamak. Özellikle resimli ve süslemeli kitapların sayfaları ayrı ayrı satılıyor. Böylece bütün bir kitabın satışından daha fazla gelir elde edilebiliyor. Ancak bu işlem, eserin tarihsel bütünlüğünü ortadan kaldırıyor. Sayfa kenarlarındaki notlar, eski sahiplerin kayıtları ve metinler arasındaki bağlantılar kayboluyor.

El Fadl, Irak 'tan gelen 14. yüzyıla ait bir coğrafya kitabının tek sayfasıyla karşılaştığını anlatıyor. Dünyada yalnızca üç nüshası bilinen bu eserin bir nüshasının parçalandığından şüpheleniyor.