Deniz Göktaş, Moby Dick’i Bitirmeden

1 Ağustos 1819 ’da yani tam 207 yıl önce bugün, Herman Melville dünyaya geldi. Doğrusu, edebiyat dünyasının ona yaşarken sunduğu armağan pek görkemli sayılmazdı. Bugün Amerikan edebiyatının başyapıtlarından kabul edilen, Moby Dick ’in hikayesi, 1851’de yayımlandığında beklenen ilgiyi görmedi. Melville'in büyük bir yazar olarak yeniden keşfedilmesi, ancak ölümünden uzun yıllar sonra gerçekleşti.

Romanı tanıyanlar bilirler: Melville’in romanını unutulmaz kılan, dev balina Moby Dick’i avlama saplantısı roman boyunca giderek büyüyen baş kahraman Kaptan Ahab ’tır. Moby Dick, Ahab’ın gözünde bir hayvan olmaktan çıkar, yenilmesi gereken bir düşmana, geçmişin hesabına, varoluşunun gerekçesine dönüşür. Ahab, eserin sonunda kendi kişisel meselesini gemideki herkesin ortak kaderi hâline getirir.

Siyasetin güvertesinde de zaman zaman Kaptan Ahab’larla karşılaştığımızı söylememe bilmem gerek var mı? Bir ülkenin çözmesi gereken ekonomi, eğitim, adalet, iklim krizi, teknoloji gibi sorunlar kıyıda beklerken bütün odak tek bir rakibe, bir seçime, bir koltuğa yöneltilebiliyor. Beyaz balinanın kim olduğu dönemden döneme değişse de Ahab’ın ruhu siyasette yaşamaya devam ediyor.

Geçenlerde, tutuklu komedyen Deniz Göktaş 'ın cezaevinde Moby Dick okuyacağını söylemesi hem bir edebiyatsever hem de Göktaş'la ODTÜ değerlerini paylaşan bir yol arkadaşı olarak içimi ısıttı. Kimi zaman insan kendisini çağıran kitaba içsel bir farkındalıkla yönelir, kimi zaman da memleketin şartları o kitabı insanın önüne getirip koyar. Göktaş’ın Ahab’ı okurken günümüz siyasetinden tanıdık yüzler hayal edip etmeyeceğini bilemem, fakat Melville, romanının bu kadar yıl sonra hâlâ böylesine güncel kalacağını herhâlde kendisi de öngöremezdi.

Bir yazar, ister istemez, kendi hayatından izler taşır eserlerine. Aksi…