Çocuklar ekranın içinde kayboluyor

Sokakta oyun oynayarak, arkadaşlarıyla yüz yüze ilişki kurarak ve gerçek hayatın sorunlarıyla mücadele ederek büyüyen çocukların yerini ekran karşısında yaşayan yeni bir kuşak aldı.

Akıllı telefonlar, sosyal medya, çevrimiçi oyunlar ve sonsuz video akışları çocukların uykusunu, dikkatini ve problem çözme becerilerini aşındırıyor. ABD'de üniversite öğrencilerindeki depresyon yüzde 135, kaygı yüzde 110 artarken CDC verileri 10-14 yaşındaki kız çocuklarının intihar oranında yüzde 167'lik yükselişe işaret ediyor. Türkiye'nin 15, Avustralya'nın 16 yaş altına getirdiği sosyal medya sınırlamasının arkasında işte bu ağır tablo bulunuyor.

Peki dünyayı çocukların sosyal medya kullanımını yasaklamaya götüren tehlike ne kadar büyük?

ÇOCUKLUKTA BÜYÜK

KIRILMA: 2012 Sosyal psikolog Jonathan Haidt, The Anxious Generation (Kaygılı Nesil, 2024) kitabında net bir eşiğe işaret ediyor: 2010-2012. Dört gelişme aynı anda kitleselleşti; akıllı telefon cepteki bir organa dönüştü, ön kamera çocuğu kendi imgesine bakmaya itti, mobil internet ekranı yatağa ve sofraya taşıdı, algoritmik sosyal medya ise "bağımlılık mühendisliği" üzerine kurulu akışlara geçti. Haidt'e göre insan neslinin milyonlarca yıllık ürünü "oyun temelli çocukluk" çöktü, yerini "telefon temelli çocukluk" a ldı.

Jonathan Haidt, bu sıçramanın yalnızca ABD'ye özgü olmadığını, akıllı telefonun eşzamanlı yayıldığı İngiltere, Kanada, Avustralya ve Yeni Zelanda'da da aynı anda yaşandığını belirtiyor. Psikolog Jean Twenge de 2020 tarihli çalışmasında bu artışı dijital medya kullanımıyla ilişkilendiriyor ve eşzamanlılığı "tesadüf" tezini çürüten en güçlü kanıt olarak gösteriyor.