Beyin kanseriyle mücadelede yapay zeka devrimi: Tümör hücrelerinin yayılma şifresi canlı dokuda çözüldü

Beyin kanseri nin en hızlı ilerleyen ve tedavisi en güç türlerinden biri olan glioblastomun , cerrahi müdahale sınırlarının ötesine geçerek sağlıklı beyin dokusunu nasıl istila ettiği aydınlatıldı. Uppsala Üniversitesi araştırmacılarının liderliğinde geliştirilen ve dünyaca ünlü bilim dergisi Nature Communications ’ta yayımlanan " GlioTrace " adlı yöntem, canlı beyin dokusu görüntülemesini yapay zeka algoritmalarıyla birleştirerek binlerce kanser hücresinin hareketini eş zamanlı olarak kayıt altına aldı.

Altı farklı hastadan alınan tümör dokularının beş gün boyunca iki saatlik aralıklarla mikroskop altında izlendiği çalışma, kanser hücrelerinin sanılandan çok daha karmaşık ve uyumlu bir yayılma stratejisi izlediğini belgeledi.

Makine öğrenimi sistemleri aracılığıyla tekil tümör hücrelerini takip eden araştırmacılar, hücrelerin beyin dokusu içindeki hareket biçimlerinde dikkat çekici farklılıklar saptadı. Bazı tümör hücrelerinin doğrudan kan damarları boyunca ilerlediği, bazılarının ise beyin dokusunun derinliklerine dağınık biçimde sızdığı görüldü.

Çalışmanın ortak başyazarı Madeleine Skeppås, tek bir tümör hücresinin yalnızca birkaç gün içinde hem fiziksel şeklini hem de hareket mekanizmasını değiştirebildiğini vurguladı. Hücrelerin kan damarı üzerinden ilerlerken aniden doku içi bağımsız harekete geçebilmesi, tümörün cerrahi olarak tamamen temizlenmesini imkansız kılan temel nedenlerden biri olarak öne çıktı.

Araştırma ekibi, GlioTrace sistemini mevcut kanser ilaçlarının ve tedavilerinin tümör hareketliliği üzerindeki etkisini ölçmek için de kullandı. Test edilen iki farklı ilaç etken maddesinin hücre yayılımını yavaşlattığı görülürken, bu etkinin hastadan hastaya ve hücre tipine göre büyük değişkenlik gösterdiği belirlendi.