Asırlık çınar Halil İnalcık'ın ölüm yıl dönümü

Türk tarihçiliğinin mihenk taşı ve bilim çevrelerinin üzerinde uzlaştığı müstesna isimlerden biri olan Halil İnalcık, Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinde dünyaya gelerek bir asra sığdırdığı ömrünü tarih bilimine adadı. 1916 yılında İstanbul'da doğan ve çocukluğu savaş yıllarında geçen İnalcık, eğitim hayatına Balıkesir Necatibey Öğretmen Okulu'nda devam etti.

Eğitim yıllarındaki hocalarının üzerindeki etkisine değinen Halil İnalcık, "O zaman muallim mektepleri lise seviyesinde 6 yıla çıkarılmıştı. Çok iyi hocalardan gördüm. Bunların arasında Abdülbaki Gölpınarlı, Kürkçüoğlu fizikte... Bunlar hepsi profesör oldular sonra İstanbul Üniversitesi'nde." ifadelerini kullanmıştı.

ARŞİVLERDE GEÇEN BİR ÖMÜR VE DOKTORA TEZİ

Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nde dönemin dev isimlerinden dersler alarak yetişen İnalcık, Osmanlı arşivlerinin derinliklerine adım attı. Hazırladığı "Tanzimat ve Bulgar Meselesi" başlıklı doktora tezi, uluslararası alanda da büyük yankı uyandırdı. Söz konusu doktora çalışmasının ardından yaşanan bir anıyı aktaran Halil İnalcık, "Evvela Bulgar elçiliği bizim dekanlıkla temas ederek bu kadar objektif bir çalışma dolayısıyla doktorantı, beni tebrik etmek istediler." sözleriyle o dönemi anlattı.

Tarih ilmini insanlığın en büyük ihtiyacı olarak gören ve "Tarihçilerin Kutbu" olarak anılan İnalcık, Osmanlı arşivlerindeki zenginliği şu sözlerle aktardı:

Halil İnalcık, "Çalışmalarımın temeli Osmanlı arşivlerinde belgeler üzerinde çalışmak suretiyle tarif edilebilir. Osmanlı arşivi 150 milyon vesika ihtiva eden dünyanın en büyük arşivlerinden biridir. Osmanlı devleti bürokratik bir devletti. Tahrir defterleri, fermanlar, mühimmeler vesaire... Kendi gayretimle arşivdeki bütün vesikaları, herhangi bir vesika çeşidini okuyacak duruma…