RadarManşet

Cumhuriyet · gundem

Yalta değil, Tianxia

Orijinal haberi oku →

Özet

Dünya hızla değişiyor, anlamlar zinciri birçok yerden birden kırılıyor. Sık sık analojilere sığınmak zorunda kalıyoruz. Trump, Şi ve Putin ’in üçlü buluşması da ilk anda akla, 1945 Yalta Konferansı’nı getirdi.

Yalta’da Britanya gerilerken ABD ile Sovyetler Birliği yeni düzenin iki belirleyici gücü olarak ortaya çıkıyordu; Churchill, tükenmiş bir hegemona, yeni dengelerde içinde yer bulmaya çalışıyordu. Bugün, ABD’nin kurduğu uluslararası düzenin kural, kurumları çözülüyor. Rusya, askeri kapasitesine karşın ekonomik, teknolojik ve uluslararası ilişkiler ağı bakımından yeni bir hegemonya kuracak durumda değil. Yükselen güç Çin. Ancak Pekin’in dünyayı ABD ile paylaşmayı amaçladığını söylemek zor. Çin’in uzun vadeli tasarımını anlamak için tarihsel Tianxia (göğün altındaki her şey) kavramına bakmak gerekir. İmparatorluk döneminde Tianxia , merkezinde Çin’in bulunduğu bir dünyada, diğer ülkelerin, Çin ile bu durumu kabul ederek ilişki kurduğu bir düzen anlayışını betimliyordu. Şi döneminde izlenen politikalar, Çin’in mevcut sistemde daha fazla söz sahibi olmakla yetinmeyebileceğini, amacın giderek daha fazla ülkenin Çin’in öncelik ve tercihlerini hesaba kattığı bir ortam yaratmak olduğunu düşündürüyor.

Çin, mevcut kurumları ortadan kaldırmayı değil, karar alma mekanizmalarını ve önceliklerini değiştirmeyi amaçlıyor. Şi’nin ilan ettiği Küresel Yönetişim Girişimi, BM’yi merkezde tutan, gelişmekte olan ülkelere daha fazla söz hakkı tanıyan, çok kutuplu, daha adil bir düzen öneriyor. Çin, Küresel Güney ülkeleriyle ilişkilerini geliştiriyor. Bu stratejinin ekonomik, teknolojik dayanakları da var: “Kuşak ve Yol” kapsamındaki altyapı yatırımları, ticaret, teknoloji işbirliği ve yapay zekâ programları Çin’in etkisini genişletiyor.

Bu “yumuşak güç” yalnızca diplomatik söylemden…

Tam metin ve güncel gelişmeler için orijinal habere geçin.

Orijinal haberi oku →