Cumhuriyet · gundem

Üç fatura: Manipülasyonun ekonomisi

Özet

Borsadaki fiyat hareketleri ile bir ülkenin zenginleşmesi aynı şey değildir. İlki beklentiler, riskler ve finansal varlıklara biçilen değerleri gösterirken ikincisi üretim, istihdam, verimlilik ve katma değerle ilgilidir.

Türkiye’de resmi hesaplara göre milli gelir yaklaşık 1.6 trilyon dolardır. Ancak ENAG tarafından ölçülen daha yüksek enflasyon oranları dikkate alınarak oluşturulan alternatif akademik metotlar, ekonominin reel büyüklüğünün bu rakamın önemli ölçüde altında olabileceğine işaret etmektedir.

Bu yaklaşımlara göre, örneğin günümüzde milli gelirin 900 milyar doların altında olduğu gerçeğiyle, ülkemizde ekonomi yılda yüzde 5 büyüse bile yaratılan ilave reel katma değerin parasal karşılığı 45 milyar doları aşmamaktadır.

Bu artış milyonlarca çalışanın, çiftçinin, sanayicinin ve hizmet üreticisinin ortak faaliyetinin sonucudur.

Bu değer, ücretlerin artışı, şirket kârlılığı, turizm ve bankacılık hizmetlerinin de bir sonucu ve hatta nedenidir.