Cumhuriyet · gundem

Saha ardındaki kara düzen!

Özet

COP31, iklim krizine çözüm ararken büyük bir çelişkiyi de gözler önüne seriyor: Dünyayı bugünkü ekolojik çıkmaza sürükleyen ekonomik düzen, şimdi aynı krizi çözme iddiasıyla sürdürülebilirlik mimarisi kurmaya çalışıyor. Doğayı metalaştıran küresel sermaye, iklim krizinin hem nedeni hem de çözümün finansörü konumunda. Dünyanın en zengin yüzde 1’i karbon bütçesini tüketirken, krizin ağır faturasını en az sorumlu olan yoksul toplumlar ve çevre ülkeler ödüyor. Demek ki sorun kaynak yokluğu değil; kaynakların kim için, kimden ve hangi önceliklerle kullanılacağıdır.

Bu çelişki futbol ekonomisinde de karşımıza çıkıyor. Küreselleşme futbolu büyüttü ama yarattığı serveti eşit dağıtmadı. Yayın gelirleri, sponsorluklar, sermaye ve sportif yetenek merkez liglerde yoğunlaşırken Türkiye gibi çevre ligler oyuncu ve ekonomik değer ihraç eden bağımlı yapılara dönüştü. Futbol bir yandan karbon nötr hedefleri açıklarken diğer yandan devasa stadyum yatırımları, enerji ve su tüketimi, taraftar ulaşımı ve uluslararası organizasyonlarla karbon ayak izini büyütüyor. Bazı araştırmalara göre taraftar ulaşımı, kulüplerin karbon salımının yüzde 38-70’ini oluşturabiliyor. Yeşil logolar, güneş panelleri ve sürdürülebilirlik raporları bu yapısal çelişkiyi ortadan kaldırmaya yetmiyor.

Futbol Ekonomisi Stratejik Araştırma Merkezi (FESAM)’dan Mehmet Özdemir’ in önerdiği Yeşil Stadyum ve Karbon Finansmanı Fonu, bağımsız denetim, şeffaf finansman ve ölçülebilir çevresel hedeflerle Türk futbolu için önemli bir başlangıç olabilir. Ancak dönüşüm Fenerbahçe dahil hiçbir kulüple sınırlı kalmamalı; kaynaklara erişim bütün kulüpler için adil olmalı. Çünkü ekonomik büyüme, finansal sürdürülebilirlik değildir. Borçlanma, finansal doping ve sermaye yoğunlaşması üzerine kurulu futbol düzeninde yeşil dönüşüm bile…