CNN Türk · arsiv

Orta Doğuda çifte standart: Suudilere nükleer silah izni mi

Özet

ABD ile Suudi Arabistan arasında imzalanan nükleer iş birliği anlaşması, ilk bakışta enerji alanındaki bir ortaklık olarak değerlendirilse de, Orta Doğu'daki güç dengelerini ve bölgenin nükleer geleceğini etkileyebilecek stratejik bir adım olarak görülüyor. Anlaşma, başta İsrail olmak üzere birçok çevrede tartışmalara neden olurken, CNN International'ın analizine göre sürecin arkasında Donald Trump yönetiminin stratejik tercihleri de bulunuyor.

İmzalanan anlaşmayla Suudi Arabistan, uzun süredir hedeflediği sivil nükleer enerji programını geliştirme fırsatı elde etti. Milyarlarca dolarlık anlaşmanın ayrıntıları kamuoyuyla paylaşılmasa da ABD Enerji Bakanlığı, anlaşmanın Amerikan şirketleri için önemli yatırım ve iş birliği fırsatları oluşturacağını belirtiyor.

Beyaz Saray'a göre anlaşmanın en önemli amaçlarından biri, Suudi Arabistan'ın Çin ile nükleer alandaki olası iş birliğinin önüne geçmek. Washington yönetimi, Riyad ile anlaşma sağlanmaması halinde Suudi Arabistan'ın bu alanda Çin'e yönelebileceği değerlendirmesinde bulunuyor.

Anlaşmaya yönelik en önemli eleştirilerden biri, Suudi Arabistan'ın nükleer programına ilişkin uluslararası denetim mekanizmalarının yeterince güçlü olmaması. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın (UAEA) daha kapsamlı denetim yetkisi sağlayan Ek Protokol'ün anlaşmaya dahil edilmemesi, denetim konusunda soru işaretlerini artırdı.

Trump yönetimine yöneltilen bir diğer eleştiri ise Suudi Arabistan'ın uranyum zenginleştirme kapasitesi kazanabilecek olması. Zenginleştirilmiş uranyum, sivil nükleer santrallerde yakıt olarak kullanılmasının yanı sıra nükleer silah üretiminde de kritik öneme sahip. Bu nedenle ABD'nin İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerine karşı çıkarken Suudi Arabistan'a bu yönde imkan tanımasının çelişki oluşturduğu…