Cumhuriyet · gundem

Mustafa Kemal Paşa ve Abilov

Özet

Son dönemde Azerbaycan – Türkiye ilişkileri gergin bir süreçten geçerken Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 8 Kasım günü Şuşa’ya giderek Azerbaycan’ın Zafer Günü’nü kutlaması, ardından Cumhurbaşkanı Aliyev’in BM İklim Değişikliği Konferansı için Antalya’ya gelmesi buzların eridiğini gösteriyor. Bilindiği üzere 2020 yılında Ermenistan ile ateşkesin imzalandığı 10 Kasım günü “Zafer Günü” ilan edilmiş ancak Atatürk’ün vefat yıldönümü olması nedeniyle, Aliyev’in isteğiyle “Zafer Günü” 8 Kasım’a çekilmişti. “Kardeş ülke yas tutarken Azerbaycan sevinemez” denilmişti.

Öte yandan üç gün önce, 10 Kasım günü Azerbaycanlı tarihçi Dilgam Ahmed “teleqraf.az” sitesinde iki ülkenin dostluğunu vurgulayan güzel bir yazı kaleme aldı. Atatürk’ün vefatının ardından Dolmabahçe’deki törenden ve iki Azerbaycanlıdan söz ediyordu. Yazısındaki ilgili bölüm şöyledir:

"…ziyaretçiler arasında iki Azerbaycanlı da vardı. Saraya gelip taziye defterini imzaladıktan sonra, bir sonraki cumhurbaşkanı İsmet İnönü'ye telgraf gönderdiler. Bu kişiler, Cumhuriyetimizin son dahiliye vekili Mustafa Vəkiloğlu ve ilk harbiye vekili Hüsrov Sultanzade (Xosrov Sultanzadə) idi. Mustafa Bey, İsmet Paşa'ya gönderdiği telgrafta ‘Büyük Türk evladımız Atatürk'ü kaybettik. Tüm Türkler için büyük bir yas günü olan bu günlerde, biz bedbaht Azerbaycan Türklerinin kalpleri de kan ağlıyor.’”

Atatürk’ün vefatından büyük bir üzüntü duyan bir başka Azerbaycanlı da Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti'nin kurucusu Mehmed Emin Resulzâde idi. Bilindiği üzere Resulzâde, Kızılordu’nun Azerbaycan’a girmesiyle sürgüne gönderilmiş bir isimdir. 1938 senesinde Atatürk’ün vefat ettiği sırada Varşova’dan gönderdiği telgrafta şöyle söylemiştir: “Kardeş Türkiye’nin büyük matemine milli Azerbaycan adına candan teessürle iştirak ederim”.

*Resulzâde’nin…