Haberler · arsiv

Kutup girdabı rekor erkenlikte bozuldu! Sert kış kapıda mı?

Özet

DW'nin aktardığına göre, Kuzey Kutbu'nun üzerinde dönen ve "kutup girdabı" (polar vortex) olarak bilinen soğuk hava kuşağı bu yıl benzeri görülmemiş erkenlikte bozuldu. Gözlemler, girdabın rüzgarlarının yön değiştirdiğini gösteriyor. Bilim insanları bunun kayıtlara geçen en erken tersine dönüş olduğunu söylüyor.

Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi'nden (ECMWF) Tim Stockdale ve Frederic Vitart, AFP'ye yaptıkları açıklamada "Bildiğimiz kadarıyla bu, gözlemlenen en erken stratosferik girdap bozulması" dedi. Fransa meteoroloji kurumu Meteo-France da durumu "eşi görülmemiş bir olay" olarak nitelendirdi.

Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nden (MIT) iklim bilimci Judah Cohen, girdabın erken çözülmesinin "Kuzey Yarımküre'de ABD, Avrupa ve Doğu Asya gibi nüfusun en yoğun olduğu enlemlerde soğuk hava dalgası olasılığını gerçekten artırdığını" söyledi.

Kutup girdabı, yerden yaklaşık 10 ila 50 kilometre yükseklikte, Kuzey Kutbu çevresinde saat yönünün tersine dönen dev bir soğuk ve alçak basınçlı hava kuşağı. Girdap sıkı bir halka halindeyken en soğuk havayı kutupta tutuyor; zayıflayıp dalgalandığında ise hemen altındaki jet akımının konumunu değiştirerek dondurucu Arktik havanın güneye inmesine yol açabiliyor.

Bu tür bozulmaların en önemli nedenlerinden biri "ani stratosferik ısınma". Kutup stratosferinde sıcaklığın birkaç gün içinde hızla yükselmesi girdabın batı rüzgarlarını zayıflatıyor; girdap yerinden kayabiliyor, parçalara bölünebiliyor ya da şu anda olduğu gibi rüzgarlar yön değiştirebiliyor. Girdabın toparlanması birkaç hafta sürebiliyor.