Cumhuriyet · gundem

Kentte en değerli şey artık ağaç gölgesi

Özet

Yaz aylarında sabah yürüyüşlerine çıktığımda kendimi farkında olmadan hep aynı eylemi yaparken buluyorum. Yolumu ağaçların gölgesine çeviriyorum. Kentte o gölgeyi ne kadar bulabilirsem tabii…

Birkaç saniyelik serinlik için kaldırımın diğer tarafına geçmek, yürüyüş temposunu değiştirmek veya gölgede biraz daha uzun kalmak artık yaz mevsiminin en tanıdık alışkanlıklarından. Üstelik yalnız değilim. Avrupa'dan Türkiye'ye kadar milyonlarca insan, aşırı sıcakların etkisiyle artık kentleri gölgeden gölgeye yürüyerek deneyimlemeye çalışıyor.

Bir zamanlar sıradan kabul ettiğimiz ağaç gölgesi, iklim krizinin derinleştiği bir dünyada giderek daha kıymetli bir kamusal değere dönüşüyor. Çünkü gölge yalnızca güneşten korunmak anlamına gelmiyor. Daha yaşanabilir kentler, daha sağlıklı insanlar ve iklim değişikliğine karşı daha dirençli yaşam alanları anlamına da geliyor.

Son yıllarda Avrupa'nın birçok ülkesi tarihin en sıcak yazlarından bazılarını yaşadı. Rekor sıcaklıklar yalnızca termometrelerde değil, gündelik yaşamın içinde de hissediliyor. Öğle saatlerinde boşalan meydanlar, değişen çalışma saatleri, artan sağlık riskleri ve serinleme merkezleri artık iklim krizinin yeni kent manzaralarının bir parçası. Türkiye de bu tablonun dışında değil. Yaz mevsimi uzuyor, sıcak hava dalgaları daha sık ve daha uzun süre etkili oluyor. İklim krizi artık yalnızca geleceğin değil, bugünün kent yaşamını da yeniden biçimlendiriyor.

Ancak kentlerde hissettiğimiz sıcaklık yalnızca hava sıcaklığıyla ilgili değil. Asfalt, beton ve yoğun yapılaşma güneşten aldığı ısıyı depolayarak çevreye geri yayıyor. "Kent ısı adası" olarak adlandırılan bu etki nedeniyle kent merkezleri, çevresindeki kırsal alanlardan daha sıcak olabiliyor. Özellikle gece saatlerinde bu biriken ısı kolayca kaybolmadığı için…