Cumhuriyet · gundem
1802 Malta, 2026 Türkiye... AKP iktidarının tarihsel utancı
Orijinal haberi oku →Özet
1802’de Malta’da yasama ve vergilendirme halkın temsilcilerine bağlanıyordu. 2026 Türkiye’sinde ise neredeyse tüm anayasal haklar kâğıt üstünde; yargı bağımsızlığı, ifade ve basın özgürlüğü ağır baskı altında.
İnsanlık, özgürlük ve eşitlik uğruna bin yıllardır savaşıyor. Tarihsel belgeler yalnızca geçmişin değil, bugünün de aynasıdır. Malta’da 15 Haziran 1802’de ilan edilen Malta ve Gozo Adaları Sakinlerinin Haklar Bildirgesi, günümüz Türkiye’sinin insan hakları sorunlarını değerlendirmek için çarpıcı bir örnek. Dokuz maddelik bildirgede halkın temsili, yasama ve vergilendirme yetkisinin ilgili kuruma bağlanması, hak çiğnemlerine (ihlal) karşı başvuru olanağı ve kişinin yaşam, mülkiyet ve özgürlüğünün korunması gibi asal ilkeler vardı. Özellikle 5. madde çok açık: Yasama ve vergi yetkisi halk konseyine (consiglio popolare) aittir;
Kralın halk temsilcilerinin onayı olmaksızın bağlayıcı parasal (mali) kararlar alınamaz.
Bu ilke, 1215 Magna Carta’da İngiliz kral J. Lackland ’ın vergi salmasını ortak karara bağlayan hükümlerden, 1689 İngiliz Haklar Bildirgesi’nden ve 18. yüzyılda 13 Amerikan kolonisinin “No taxation without representation” başkaldırısından beslenen tarihsel gelişimin parçasıdır. Elbette 1802 Malta’sı çağdaş bir demokrasi değildi, evrensel oy hakkı ve kadın-erkek eşitliği henüz yoktu. Ancak temel ilke belirgindi:
İktidar, halkın haklarından bağımsız ve sınırsız olamaz!
Tam metin ve güncel gelişmeler için orijinal habere geçin.
Orijinal haberi oku →